info@tekirdagsmmmo.org.tr +90(282) 293 14 77 - 29314 78 +90(282) 293 14 76
Tekirdağ Serbest Muhasebeci
Mali Müşavirler Odası

SERBEST MUHASEBECİ VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLERİN VERGİ USUL KANUNU’NUN MÜKERRER 227. MADDESİNE GÖRE İMZALANACAK VERGİ BEYANNAMELERİNDE UYULACAK ESASLARA İLİŞKİN MECBURİ MESLEK KARARI
4
(18.10.2001 tarihli 24557 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanmıştır.)

Amaç
Madde 1
- Vergi Usul Kanunu (VUK)’nun mükerrer 227. Maddesine göre; 3568 sayılı Kanun’a göre yetki almış Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler tarafından vergi beyannamelerinin imzalanması hizmetlerinde meslek mensuplarının çalışmaları bu mecburi meslek kararına göre düzenlenecektir.
Kapsam
Madde 2
- Bu mecburi meslek kararı VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre vergi beyannamelerinin ekinde sunulan finansal tabloların ve hesap özetlerinin defter kayıtarına ve  bu kayıtların dayanağını oluşturan belgelere uygunluğunu saptamaya yönelik mesleki çalışma esaslarını kapsamaktadır.
3568 sayılı Meslek Yasası’ nın 12. maddesi ile VUK’nun mükerrer 227. Maddesinde yer alan Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik işleriyle ilgili çalışmalar bu mecburi meslek kararı kapsamında değildir.
Mesleki Çalışma Yöntemi
Madde 3
- VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre meslek mensupları, imzaladıkları vergi beyannamelerinde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını oluşturan belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar. Bu sorumluluk sınırları bu kararın 16. Maddesinde düzenlenmiştir. Ancak sorumluluktan meslek mensubunun müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması 2 noktaya dayandırılmıştır.
Birincisi, vergi beyannamelerinde yer alan bilgilerin defterlere uygunluğudur. Bu hükümle, vergi beyannamelerinin imzalanması da meslek mensubunun yüklendiği görev ve sorumluluk yalnız defterlere dayanan bilgilerle sınırlandırılmaktadır. Bu sınırlamaya defterlerin onayları ile ilgili bilgiler gibi şekli olanlarda dahil olmak üzere muhasebe kayıtlarına uygun olarak hazırlanan, vergi beyannamelerinin ekindeki finansal tablolar ile hesap özetleri de dahildir.
İkinci koşul, söz konusu defterlerdeki kayıtların dayanaklarını oluşturan belgelere uygun olmasından, meslek mensubunca VUK’ nun mükerrer 227. maddesinde belirtilen hükümler çerçevesinde yapacağı şekli inceleme anlaşılmalıdır. Burada belgelere uygunluk dışında, defter kayıtlarının genel kanul görmüş muhasebe ilke ve kuralları ile vergi mevzuatına uygunluğunun araştırılması, meslek mensubundan talep edilen hizmetin kapsamındadır.
Sorumluluğu gerektiren bu durumlar nedeniyle vergi beyannamelerinin imzalanması öncesi meslek mensuplarının sınırlı uygunluk denetimi yapmaları gerekir.
Sınırlı Uygunluk Denetim (SUD)
Madde 4
- Uygunluk denetimi, işletme içinden veya dışından yetkili bir üst makam tarafından saptanmış kurallara ve Devlet müdahalesinin olduğu durumlarda yasal düzenlemelere uyulup uyulmadığını araştırmaktır. VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre talep edilen uygunluk denetimi sınırlandırılmış olup, kayıtların dayanağı olan belgelere uygunluk koşulunu getirmiştir. Bu denetimin yerine getirilmesinde üçüncü kişilerle uygunluk, belgelerin doğruluğunu araştırma gibi yükümlülüklerin yerine getirilmesi istenmemiştir. Bu nedenle VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre vergi beyannamelerinin imzalanması için yapılacak sınırlı uygunluk denetiminin, (SUD) konusunu, işletmenin tuttuğu defter kayıtları ve yapmış olduğu işlemler oluşturur. Denetim kriterleri ise yasalar, şirket ana sözleşmesi, şirketin iç yönetmelikleri, iş sözleşmeleri dışında genel Kabul görmüş muhasebe ilke ve kuralları ve standartları ile defter kayıtlarının dayanağını oluşturan belgelerin yasalara uygun nitelikte olmasıdır.
VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre yapılacak SUD faaliyeti karşıt inceleme ve üçüncü kişilerle uygunluğu içermediği için vergi revizyonu olmadığı gibi, doğruluk denetimini içeren ve karşıt inceleme yetkisiyle gerçekleştirilen Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik faaliyeti değildir. Vergi beyannamelerinin imzalanmasında meslek mensuplarının SUD faaliyeti, vergi beyannamelerinin ekindeki finansal bilgilerin veya hesap özetlerinin defterlere uygunluğu ile bu kayıtların doğru bir şekilde ve dayanakları olan belgelere uygun yapılması amacına yönelik bir ön denetimdir.
Sınırlı Uygunluk Denetim Süreci
Madde 5
- VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre vergi beyannamelerinin imzalanmasında SUD süreci şu aşamaları içerir.

  1. Vergi beyannamesi imzalanacak işletme ile anlaşıp işin alınması,
  2. Sınırlı uygunluk denetimi faaliyetinin planlanması,
  3. Sınırlı uygunluk denetimi faaliyetinin yürütülmesi,
  4. Sınırlı uygunluk denetiminin sonuçlandırılması ve rapora bağlanması,
  5. Sınırlı uygunluk denetim faaliyetinin kalite kontrolü.

Vergi Beyannamesi İmzalanacak İşin Alınması
Madde 6
- Vergi beyannamesi imzalamak üzere iş alınırken, kesinlikle bir sınırlı uygunluk sözleşmesi yapılması gerekir. Bu sözleşmede en az şu bilgiler yer almalıdır.

Meslek mensupları 03.01.1990 tarih ve 20391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 52. Maddesindeki çalışmaları yapıp, uzmanlık deneyimlerini, birikimlerini ve yeteneklerini gözönünde bulundurarak kendilerine önerilen vergi beyannamelerini imzalama işini kabul edip etmemekte serbesttirler.
Sınırlı Uygunluk Denetiminin Planlaması
Madde 7-
Vergi beyannamesi imzalanacak işin kabulü anında araştırılan bilgiler dikkate alınarak SUD faaliyetinin nasıl ve ne sürede yapılacağı planlanır. Bu amaçla SUD faaliyetinin zaman süreci, SUD faaliyetinde görevlendirilecek personel sayısı ve iş bölümü, SUD faaliyetinde ağırlık verilecek hususları içeren yazılı bir SUD programı hazırlanır ve çalışma dosyası oluşturulur. SUD faaliyeti planlanırken ayrıca zamanı esas alan bir çalışma programı yapılır.
Sınırlı Uygunluk Denetiminin Yürütülmesi
Madde 8-
Vergi beyannamelerinin imzalanması amacıyla yürütülecek SUD faaliyeti, defter tutma yükümlülüğüne göre yürütülür.
A-İşletme defteri veya serbest meslek kazanç defteri esasına göre tutulan defterlere dayanan vergi beyannamelerinde SUD faaliyet şu şekilde yürütülür:
Basit defter yöntemiyle defter tutanların vergi beyannamesinin imzalanması sözleşme ile üstlenen meslek mensubu, hazırladığı SUD faaliyet programına uygun olarak, vergi beyannamesinin ekindeki hesap özetinin işletme defteri (veya serbest meslek kazanç defteri) ile ödeme kaydedici cihaz raporlarına uygunluğunu, bu defterlerde yer alan kayıtların dayanağı olan, belgelere uygun yapılıp yapılmadığını, her kaydı ve her belgeyi ayrı ayrı inceleyerek saptar. Hesap özetinin bu kayıtlara ve yıl içinde verilen Katma Değer Vergisi ve Muhtasar Beyannameleri ile tutarlı olup olmadığını test ederek saptanması gerekir. Mal alışları içindeki demirbaşların ayrılıp ayrılmadığı araştırılır ve amortisman hesapları yeniden yapılarak test edilir. Bu tür defter tutan işletmelerin SUD faaliyetinde belirtilenlerden yalnız ilgili olanları uygulanır.

  1. Bilanço esasına göre tutulan defterlere dayanan vergi beyannamelerinde SUD faaliyeti şu şekilde yürütülür:

Vergi beyannamesini imzalama işini üstlenen meslek mensubu, hazırladığı SUD denetim programına uygun olarak, vergi beyannamesinin ekindeki finansal tabloların defterlere uygunluğunu, bu tablolarda yer alan varlık (aktif), kaynak (pasif), gelir ve giderlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını ve bunların kayıtlara doğru geçirilip geçirilmediğini saptamak için bilgi ve belgeleri toplamak ve değerlendirmek amacı ile aşağıda sınıflandırılmış çalışmalar yapmalıdır. Ancak SUD faaliyetinde aşağıda, belirtilenlerden yalnız ilgili olanlar uygulanır.

Not: Bu maddedeki tüm çalışmalardan, bu meslek kararının 11. Maddesinde yer alan çalışma kağıtları ve çalışma dosyası kullanılır.
Sınırlı Uygunluk Denetiminin Sonuçlandırılması ve Rapora Bağlanması
Madde 9
- SUD tamamlandıktan sonra varılan kanaat olumlu ise vergi beyannameleri koşulsuz olarak imzalanır. Bu imza olumlu rapor niteliğindedir. İmza sırasında TÜRMOB’ dan alınan ve sıra numaralı olan Serbest Muhasebeci ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin kaşelerini, Yeminli Mali Müşavirlerin ise mühürlerini kullanmaları zorunludur.
SUD’u gerçekleştiren meslek mensupları; mesleki sorumluluğun bilincinde, SUD faaliyeti sırasında içeriği itibariyle yanıltıcı belge saptadıkları taktirde, ya da genel kabul görmüş muhasebe ilke ve kurallarına, muhasebe standartlarına ve mevzuat hükümlerine aykırı hatalı ve hileli işlemleri saptadıkları takdirde, vergi beyannamesini imzalayacakları müşterilerine hata ve hilelerin düzeltilmesini sözlü veya yazılı bildirirler. Bu bildirime rağmen, hata ve hilelerin düzeltilmemesi halinde, vergi beyannamelerine kayıt koyarak imzalarlar ve durumu ilgili kurumlara bildirirler.
VUK’nun mükerrer 227. Maddesine göre vergi beyannamelerinin imzalanmasında rapor hazırlama zorunluluğu yoktur. Ancak meslek mensuplarının sorumluluklarını sınırlamak, anlaşmazlıklarda çalışma kağıtlarının delil olarak kullanabilmesi amacıyla vergi beyannamelerinin imzalanması için yapılan SUD sonucunda rapor hazırlanması meslek mensubuna bu meslek kararıyla önerilir.
Sınırlı uygunluk denetim sonucunda hazırlanması önerilen rapor şu bölümlerden oluşur;

SUD, raporu, sorumluluğu üstlenen meslek mensubunun sınırlı uygunluk denetimi faaliyeti sonucunda oluşan kanısına göre olumlu, olumsuz ve şartlı olabilir.
Sınırlı Uygunluk Denetim Faaliyetinin Kalite Kontrolü
Madde 10-
Meslek mensupları, sınırlı uygunluk denetiminin her aşamasında planlama ve kontrolü etkin bir şekilde yerine getirmelidir. Bu amaçla meslek mensubu, yardımcılarının SUD faaliyetinde kullandıkları çalışma kağıtlarını kontrol etmek varılan kanaatleri ile SUD programına ve tekniklerine uyulup uyulmadığını test etmek zorundadırlar.
SUD faaliyetinde görev alan elemanların çalışmalarının yönlendirilmesi ve SUD’un amacına uygun ttamamlanması, SUD’un sorumluluğunu üstlenen meslek mensubunun görevidir.
Sınırlı Uygunluk Denetim Faaliyeti Çalışma Dosyası Ve Çalışma Kağıtları
Madde 11-
Meslek mensubu, SUD faaliyetini düzenli bir kayıt sistemi içinde yapmalıdır. Söz konusu düzen çalışma kağıtları ve bunları toplayan çalışma dosyası ile yerine getirilir. Çalışma dosyası, daimi dosya ve cari dosya olmak üzere iki ayrı dosyadan oluşur.
Çalışma dosyası: SUD sırasında kullanılan çalışma kağıtlarının, uygunluk testlerinin, yazışmaların, SUD’u yapılan kuruluşa ait işlemlerin, sözleşmelerin örnekleri gibi meslek mensubunun belgelerini içerir.
Çalışma kağıtları, meslek mensuplarının SUD yöntem ve teknikleri ile toplanan kanıt ve değerlendirmelerini
içeren kağıtlardır. Çalışma kağıtlarının formu en az aşağıdaki bilgileri içermesi koşulu ile; meslek mensubunca serbestçe düzenlenebilir.
Çalışma kağıtlarındaki asgari bilgiler:

Çalışma kağıtları çalışma dosyası içinde 10 yıl süre ile saklanmalıdır.
Vergi Beyannamesi İmzalanan Müşterilerin Defter Kayıtlarının Dayanağı Belgeler
Madde 12-
SUD faaliyetinde defter kayıtları belgelerin sağlanmasından ve doğruluğundan vergi beyannamesinin yükümlüsü sorumludur. Ancak SUD faaliyetini sürdüren meslek mensubunun defter kayıtlarının dayanağı olan belgelerle ilgili şu yükümlülükleri vardır;

Vergi Beyannameleri İmzalanan Müşterilerin Defter Kayıtları
Madde 13-
Meslek mensupları müşteri tarafından kendilerine verilen belgelerin Muhasebe Sistemi Genel Tebliğleri ile genel kabul görmüş muhasebe ilke ve kurallarına uygun ve doğru olarak kanuni defterlere kaydedilmesini ve bu kayıtlara dayanarak mali tabloların çıkarılmasını sağlamalıdır.
Bu amaçla yapılacak işlemlerde ilgili kayıtların ve hesapların denetlenmesi gerekir.
Vergi beyannamesi imzalanan müşterilerin tutmakla yükümlü olduğu defterler işletme defteri ya da serbest meslek kazanç defteri ise yapılacak incelemede belgelerin, bu defterlere uygun kaydedilip edilmediği ve çıkarılan hesap özetlerinin doğruluğu test edilecektir.
Defter kayıtlarının denetimi sırasında doğru olarak elde edilecek finansal tabloların veya hesap özetlerindeki ticari kardan vergi matrahına geçilmesi için gerekli, indirim ve ilaveler, bu mecburi meslek kararının 14. Maddesinde belirtildiği şekilde yapılacak çalışma ile saptanacak ve vergi beyannamelerinin buna göre düzenlenmesi sağlanacaktır.
Vergi Beyannamesinde Esas Finansal Tablolarda Ticari Kardan Vergi Matrahına Geçiş
Madde 14-
İmzalanacak vergi beyannamelerine esas finansal tabloları elde edildiğinde ortaya çıkan safi kar ya da safi kazanç, vergilendirmeye esas olan matrah kavramından farklıdır. SUD faaliyetinde yapılan işlemler ve testler sonucunda elde edilen safi kardan hareketle vergilendirmeye esas olan matrahın saptanması gerekir.
Vergi matrahı, ticari karın vergi hukuku açısından ayıklanmasıyla yapılacak şu çalışmalar sonucunda saptanacaktır;

Bu çalışmalar sonucunda genel kabul görmüş muhasebe ilke ve kurallarına göre saptanan ticari kardan vergi matrahına ulaşmak için, ticari kara vergi kanunları açısından kanunen kabul edilmeyen giderler, karşılıklar eklenecek, yine bu ticari kar saptanırken, indirilmeyen ancak vergi yasaları açısından indirilebilir amortismanlar, karşılıklar ve değerlendirme farklılıkları, eklendikten sonra vergiden muaf veya istisna edilmiş gelirler indirilecektir.
Faaliyetin Terkedilmesi veya İşin Bırakılması
Madde 15-
Meslek mensubunun vergi beyannamesi imzalama işini aldığı sözleşme dönemi içinde ölüm, meslekten çıkartılma ya da meslek faaliyetinin süresiz tatil edilmesi ve benzeri nedenlerden dolayı faaliyetini terketmesi halinde vergi beyannamesi başka bir meslek mensubu tarafından SUD faaliyeti tamamlanarak imzalanabilir. Sorumluluk imzayı atan meslek mensubuna aittir.
Ancak meslek mensubu ile müşteri arasındaki iş sözleşmesinin sona erdirilmesi durumunda tarafların gerekçe göstermesi gerekir. Gerekçe gösterilmediği ve ilk sözleşmeyi imzalamış meslek mensubu vazgeçmedikçe vergi beyannamesi birlikte imzalanır. Sözleşme vergi beyannamesinin verilme süresinden 4 ay öncesine kadar sona erdirilebilir. Bundan sonraki işlemlerde birlikte imza koşulu zorunludur.
Vergi Beyannamelerinin İmzalanmasında Sorumluluk
Madde 16
- İmzalanan vergi beyannamelerinde daha sonra vergi ziyaının saptanması durumunda  meslek mensubunun müşterek ve müteselsil sorumluluğu şu koşullara bağlıdır;

Sınırlı Uygunluk Denetim Yöntemleri
Madde 17-
SUD faaliyetinde, denetlenen işletmenin ya tüm işlemleri tek tek veya örnekleme yöntemiyle incelenerek gerçekleşir.
Esas olan, vergi beyannamesi imzalanacak işletmenin tüm işlemlerinin tek tek incelenmesi, finansal tablolarda görülen aykırılıkların nedenlerinin araştırılması, elde edilen tutarların eski tutarlarla karşılaştırarak sınırlı uygunluk denetimini tam yapılmasıdır.
Ancak, işlem hacmi geniş olan işletmelerde sınırlı uygunluk denetimini tam yapmak zor olduğundan örnekleme yöntemleri kullanılabilir.
Örnekleme yöntemlerinin kullanılabilmesi için işletmelerin iç kontrol sistemi, organizasyon planı, muhasebe sistemi, yöneticiler ve personel bakımından yeterli olması gerekir. Bu nedenle iç kontrol sistemi incelenerek işleyip işlemediği, bu işleyiş biçiminin finansal tablolar hakkında genel olarak kesin fikir verebilmesine yetecek nitelikte olup olmadığı, ayrıca iç kontrol sisteminin zayıf ve kuvvetli yanlarının saptanması gerekir. İç kontrol sisteminin testleri olumlu bulunduğu takdirde örnekleme yöntemleri kullanılır.
Yıllık işlem hacmi iki yüz adet yevmiye kaydını geçen ana hesapların denetlenmesi için, TÜRMOB Yönetimi aşağıda belirtilen örnekleme yöntemlerinden farklı veya benzer koşullardaki işletmelere göre uygun bulduklarını, örneklemenin kullanılma alanlarını belirterek her yılbaşında ilan eder.
TÜRMOB’un ilan etme yetkisinde olduğu örnekleme yöntemleri şunlardır:

Yürürlük
Madde 18-
Bu mecburi meslek kararı yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 19-
Bu mecburi meslek kararının hükümleri TÜRMOB (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) Yönetim Kurulu tarafından yürütülür.

Tekirdağ Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası
Adres : Hürriyet Mah. Sami Efendi  Sok. No:12  59030 Süleymanpaşa TEKİRDAĞ
E-Posta : info@tekirdagsmmmo.org.tr
Telefon : +90(282) 293 14 77 - 29314 78
Faks : +90(282) 293 14 76
türmob - tekirdağ
 

Tasarım 59